Sağlınız için Sevgiyle
Özenle Çalışıyoruz

Sağlınız için Sevgiyle
Özenle Çalışıyoruz

Sağlınız için Sevgiyle
Özenle Çalışıyoruz

Anasayfa / Birimlerimiz

BİRİMLERİMİZ


Koroner Kalp Hastalığı

Koroner Kalp Hastalığı Nedir?

 

     Koroner Kalp Hastalığı kalbi besleyen atardamarların (koroner arter) çeşitli nedenlerle daralması veya tıkanması sonucu kalp kasını besleyemeyecek hale gelmesidir. Bu durum hastalığın derecesine göre belirti verecektir. Damarın hafif daralmalarında hastalık kendini göğüs ağrısı olarak gösterirken, daha ciddi darlıklarda veya damarın ani tıkanmalarında (spazm veya pıhtı nedenli) kalp krizi geçirilmesine neden olabilir. Miyokard enfarktüsü de dediğimiz kalp krizi, kalp kasının tamamen tahrip olmasıdır ki bu durumun ilaçlarla veya cerrahi girişimlerle düzeltilmesi mümkün değildir.

 

Koroner Kalp Hastalıkları Son yıllarda Neden Artış Göstermiştir?

 

      Koroner kalp hastalıkları Batı Avrupa Ülkeleri ve Amerika’da ölüm sebepleri arasında birinci sırayı almaktadır. Ülkemizde de son yıllarda kalp hastalıkları sayısında önemli artışlar görülmektedir. Bu artışların nedenleri şu şekilde sıralanabilir;

     1-Son yıllarda kaydedilen ilerlemeler ile kalp hastalıklarının tanıları daha erken ve doğru şekilde konulabilmekte bu da hasta sayısını artıyor gibi göstermektedir. Eskiden görülen sebebi anlaşılmayan ani ölümlere artık daha az rastlanması bunu doğrulamaktadır.

     2-Ülkemizde ortalama yaşam süresi eskiye göre artmıştır. Bu durum kişilerin hastalığa yakalanma riskini arttırmaktadır.

     3-Diğer hastalıkların (enfeksiyon vs.) tedavisinin daha etkin şekilde yapılması bu nedenlerden ölüm oranını düşürmüş kalp hastalıklarını ön plana çıkartmıştır.

     4-Toplumun yaşam standardının artması beraberinde bazı problemler getirmiştir. Sigara tüketiminin artması, yiyecek alışkanlıklarının değişmesi, sosyal ve ekonomik ilişkiler, stres ve hareket azlığı kalp hastalıklarını olumsuz yönde etkilemiştir.

 

Koroner Kalp Hastalığı Nedenleri Nelerdir?

 

     1-Damar Sertliği: Tıpta ateroskleroz denilen bu hastalık, koroner arterleri daraltan en önemli nedendir. Damar sertliği aslında çok genç yaşlarda başlayan ancak kişinin yaşadığı çevre ile kişisel ve ailesel faktörlerden etkilenerek farklı hızlarda ilerleyen bir hastalıktır. Erkeklerde damar sertliği süreci ergenlikte başlamakta kadınlarda ise hormonsal nedenlerle daha geç görülebilmektedir.  

     2-Koroner Spazm: Genellikle geçici ve kısa süreli olan bu ani damar büzülmeleri (spazm) uzun sürerse kalp krizine kadar gidebilen tehlikeli sonuçlar doğurabilir. Spazmın en önemli nedeni stres ve bazen de aniden çok yükselen kan basıncıdır.

     3-Kan Pıhtısı: Damar sertliği veya spazm nedenleriyle daralmış damar küçük bir pıhtının oraya gelmesiyle aniden ve tam olarak tıkanır. Bu da kalp krizi geçirilmesine neden olur. Tamamen sağlam bir damarın pıhtı ile tıkanması çok nadir olarak görülebilir.

     4-Diğer Nedenler: Doğuştan veya sonradan oluşan bazı kalp hastalıkları, damarın kendiliğinden yırtılması gibi durumlar ve travmalar çok az görülen ama koroner kalp hastalığı yapabilen nedenler olarak sayılabilir.

 

Koroner Kalp Hastalığı İçin Risk Faktörleri Nelerdir?

 

     1-Yüksek Tansiyon: Hipertansiyon hem damar sertliğine neden olur hem de var olan hastalığı arttırıcı çok önemli bir hastalıktır. Kalp hastalıklarının yanında beyin ve böbreklerde de önemli tahribatlar yapabilecek bir durumdur.

     2-Tütün Alışkanlığı: Sigara içmek çeşitli mekanizmalarla kalp hastalığına yol açar. En önemli etkisi damar sertliğine neden olmasıdır. Ayrıca damar büzülmelerine (spazm) yardımcıdır ve pıhtı oluşumuna yol açar.

     3-Kolesterol: Vücudumuzdaki bütün hücrelerde bulunan bir maddedir. Özellikle büyüme çağında bazı önemli işlevler için vücudun bir miktar kolesterole ihtiyacı vardır. Ancak gerekli miktarların üzerindeki kolesterol damar duvarına yapışarak zamanla yapısının sertleşmesine ve damarın daralmasına neden olur. (Tablo 1-2)

     4-Trigliserit: Yağlarda çok miktarda bulunur etkileri kolesterol ile aynıdır.

     5-Diyabet: Şeker hastalığı damar yapısını bozar ve damar sertliğini hızlandırır.

     6-Şişmanlık: Yüksek tansiyon, şeker hastalığı, yüksek kolesterol ve trigliserit gibi problemleri beraberinde getirir.

     7-Aile Öyküsü: Birinci derece akrabaları arasında kalp hastalığı olanlar diğer insanlara göre daha yüksek risk altındadırlar.

     8-Stres: Kanda dolaşan bazı hormonlar stres sırasında artarak ani tansiyon yükselmelerine neden olur.

     9-Hareket Azlığı: Kan dolaşımının yavaş olması risk faktörüdür. Masa başında yapılan işlerde çalışan insanlar hareketli insanlara göre daha fazla kalp hastalığı riski altındadırlar.

     10-Yaş ve Cinsiyet: Yaş ilerledikçe risk artmaktadır. Erkek hastalar kadınlara oranla daha fazla risk altındadırlar. Östrojen kadınları bu riskten korumakta ancak menopoz dönemi sonrasında bu koruma mekanizması ortadan kalkmaktadır. Erkekler için 45, kadınlar için 55 yaşın üzeri riskli dönemdir

 

Koroner Kalp Hastalığından Korunma Mümkün müdür?

 

     Riski önemli bir oranda azaltmak veya hastalığın hafif olmasını sağlamak insanın kısmen kendi elindedir ancak tam anlamıyla korunma mümkün değildir. Yukarıda sıraladığımız risk faktörlerinin bazıları kişinin dışında gelişen ve önleyemeyeceği etkenlerdir. Örneğin yaş, cinsiyet ve ailede kalp hastalığının olması değiştirilemeyen faktörlerdir. Bazı faktörleri insan kısmen değiştirebilir. Örneğin, şeker hastalığının gelişmesi kişinin iradesi dışındadır ancak kan şekerinin diyetle ve ilaçlarla düşürülmesi mümkündür. Stresli kişilik çoğu durumda insanın yapısıyla ilgilidir ve bunu değiştirmek her zaman mümkün değildir. İnsan tansiyon hastalığının başlamasını önleyemez ancak alınacak tedbirlerle kan basıncı düşük tutulabilir.

     Bunların yanında tamamen kişinin iradesinde olan sigara, kolesterol, hareket ve şişmanlık gibi risk faktörlerini ortadan kaldırmak mümkündür.

     Bir insanda bulunan risk faktörü sayısı ne kadar fazlaysa o insanın kalp hastalığına yakalanma ihtimali o oranda yüksek olmaktadır. Yukarıda sayılan risk faktörlerinden ilk üçü en önemli olanlarıdır. Bunların üçünün de aynı kişide olması hastalık riskini maksimuma çıkartmaktadır. Burada önemle vurgulanması gereken nokta şudur; yukarıda sayılan risk faktörlerinin sayısını en aza indirmek kişiyi hastalığa yakalanmaktan koruyabileceği gibi, hastalığın geç yaşlarda belirti vermesini veya hafif geçirilmesini sağlayabilir. 

 

Tablo 1: Kalp Koruma Diyet Listesi*

 

                           Tavsiye edilen                         Ölçülü Yenecek                        Kaçınılacak

Ekmek, Tahıl     Kepekli buğday ve çavdar ekmeği                                          Açma, poğaça vs

                           yulaf ezmesi, mısır gevreği

                           makarna, pirinç, bulgur.

Sütlü Ürünler   Yağsız süt                              Yarım yağlı süt                                Tam yağlı süt

                         yağsız yoğurt                         yarım yağlı yoğurt                              yağlı yoğurt               

                         az yağlı peynir                       yarım yağlı peynir                              yağlı peynir

                         yumurta akı                           dil peyniri                                                       şanti

                                                                       haftada 2 yumurta                                      kaymak

Çorbalar           Sebze çorbası                                                                              İşkembe çorbası

                         et suyu çorbası                                                                                              paça

Balık                Bütün balıklar                       Uygun yağda                 Belirsiz yağda kızartılmış

                        (ızgara, buğulama)                 kızartılmış balık                                 balık, havyar

Deniz               İstridye                                  Midye, ıstakoz                             Karides, kalamar

Ürünleri

Et                     Tavuk, hindi                         Yağsız sığır,                      Yağlı görünen tüm etler

                         dana, av eti                           dana jambon                                           ördek, kaz

                                                                      kuzu (haftada 1-2)                                sosis, salam

                                                                     dana ve tavuk sosisi                        pastırma, sucuk

                                                                     ciğer (ayda 1)                    kümes hayvanları derisi

Yağlar                                                          Zeytinyağı, ayçiçek,                      Tereyağı, iç yağı

                                                                    mısırözü, soya                                        kuyruk yağı

                                                                    yumuşak margarinler                       hidrojene yağlar

                                                                                                                             sert margarinler

Sebze,             Bütün taze ve                       Uygun yağda kızarmış        Belirsiz yağda kızarmış

meyve             dondurulmuş  meyve            patates ve sebze                     patates ve sebze, cips 

                        ve sebzeler                                                                       tuzlu konserve sebzeler   

                        kuru baklagiller (nohut,                                       

                           mercimek fasulye, vs)

                        haşlama patates

Tahıllar           Yağsız sütle yapılan              Çoklu doymamış yağ               Dondurma, baklava

                        tatlılar, (sütlaç vs)                 veya margarinle yapılan                kremalı pastalar

                        meyve salatası                       pasta ve bisküviler                hazır pasta-bisküviler

                        limon dondurması,                badem tatlısı, helva                             hazır puding

                        aşure, pestiller                                                                               çikolatalı hazır

                        kuru yemişli sucuklar                                                                        tatlı ürünleri

                        cezeriye vs

Kuruyemiş       Ceviz, badem, kestane         Yer fıstığı, Antep fıstığı                Hindistan cevizi

                                                                                                                             tuzlu eğlencelik

İçecek ve         Çay, kahve, neskafe              Az yağlı soslar                         Fazla tuz, mayonez

                        az kalorili meşrubat                                                                hazır salata sosları,

 

*Türk Kardiyoloji Derneği, Koroner Kalp Hastalığından Korunma ve Tedaviye İlişkin Ulusal Kılavuzdan alınmıştır.

 

 

Tablo 2:Kolesterol Değerleri Ne Anlama Gelir

 

Total Kolesterol            Kandaki bütün kolesterolün            200 mg/dl’nin altında

                                       toplamıdır                                       olmalıdır

 

LDL-Kolesterol             Kötü kolesterol olarak                   130 mg/dl’nin altında

                                       bilinir                                              olmalıdır

 

HDL-Kolesterol*           İyi kolesterol olarak                       35 mg/dl’nin üstünde

                                        bilinir                                             olmalıdır     

 

*İyi kolesterol spor yaparak yükseltilebilir

Koroner Kalp Hastalığının Belirtileri Nelerdir?

 

     Koroner kalp hastalığı, bazı hastalarda hiç belirti vermeyebilir. Bu nedenle erkeklerde 45 kadınlarda 55 yaşını geçen kişiler hiç şikayetleri olmasa bile en az yılda bir defa kontrolden geçmelidirler. Belirtiler şunlardır;

     1-Göğüs ağrısı: En önemli belirtidir. Yeri değişiklik gösterebilir. Göğsün tam ortasında, bıçak saplanır gibi tek noktada olabildiği gibi tüm göğüste yayılan geniş alanda, veya sırtta iki kürek kemiği arasında hissedilebilir. Genellikle sol omuz ve kola, bazen de çeneye yayılma gösterir.

     Göğüs ağrısı genellikle merdiven çıkma veya dik yokuş tırmanma gibi ağır efor gerektiren durumlarda gelir. Daha hafif eforlarla gelmesi veya istirahat sırasında ağrı olması hastalığın ilerlediğini gösterir. Kalpten kaynaklanan ağrılar genellikle birkaç dakika sürer ve dinlenmeyle veya dil altına konulan kalp hapı (isordil) ile geçer. Birkaç gün süren, hiç geçmeyen, hareket ile artan ağrılar çoğunlukla kas ağrısıdır ve kalp ağrılarıyla karıştırılabilir.

     2-Kol ağrısı: Genellikle sol kolda hissedilir, yüzük ve serçe parmağa doğru yayılır. Aynı bölgede kol uyuşması da eşlik edebilir.

     3-Yanma Hissi; Bazen ağrı yerine göğüste yanma hissedilir. Mideden kaynaklanan yanmalarla karıştırılabilir.

     4-Yutkunma zorluğu: Yutkunurken boğazda takılma hissi verebilir.

     5-Çarpıntı: Daha az sıklıkla görülür ve çoğunlukla hasta tarafından hissedilmez.

     6-Mide bulantısı: Göğüs ağrısı veya diğer şikayetlerle birlikte olur.

     7-Soğuk terleme: Göğüs ağrısına eşlik eder.

     8-Nefes darlığı: Nadir olarak görülebilir.

     9-Çabuk yorulma: Daha çok diğer kalp hastalıklarının bulgusudur.  

 

 

Hangi Hastalıklar Koroner Kalp Hastalığıyla Karışır?

 

     Göğüste ağrı yapan kalp dışında birçok sebep vardır. En sık karşılaşılanlar şunlardır;

     1-Mide-barsak hastalıkları: Ülser, gastrit, yemek borusu ülseri, mide fıtığı

     2-Safra kesesi iltihabı ve taşı.

     3-Kas ağrıları

     4-Zatüriye, akciğerde su toplanması, akciğer boşluğuna hava kaçması.

     5-Gribal enfeksiyonlar.

     6-Kalp zarı iltihabı.

 

 

 

 

Koroner Kalp Hastalığı Tanı Yöntemleri Nelerdir?

 

     Hastanın şikayetleri, risk faktörlerinin olması doktora kalp hastalığının varlığını düşündürür. Bundan sonra tetkik sıralaması şöyle yapılır;

     1-Elektrokardiyogram (EKG); Güvenilirliği % 60 civarındadır. Normal olması bir kalp hastalığının olmadığını göstermez.

     2-Kan tahlilleri; Göğüs ağrısının varlığında değerlidir. Normal sonuçlar kalp hastalığını ekarte etmez.

     3-Eforlu EKG; Güvenilirliği %85 civarındadır.

     4-Sintigrafi: Tanıyı destekleyen bir tetkiktir.

     5-Koroner Anjiografi: Günümüzde kullanılan en güvenli yöntemdir. %95-97 doğru sonuç alınır.

 

Koroner Arter Hastalığının Tedavisi Nedir?

 

     Tedavi hastalığın kaç damarda ve hangi damarlarda olduğuna göre planlanır.    

     1-İlaç tedavisi: Nispeten önemsiz damarların darlıklarında ve hastanın şikayeti az ise uygulanır. Mutlaka sıkı doktor takibinde olmalıdır. Bazen de ameliyata uygun olmayan damarların varlığında bu tedavi tercih edilir.

     2-Balon Anjioplasti: Çoğu merkezde anjografi sırasında uygulanır. Balonla açılmaya müsait damarlar anında açılır bazen de çelik kafes konularak güçlendirilir. Son yıllarda ülkemizde de başarıyla uygulanmaktadır. Tehlikesi iyice azalmıştır. İlk 6 ayda damarın yeniden tıkanma riski vardır. Bu dönem atlatıldıktan sonra uzun yıllar tıkanmaz.

     3-Cerrahi Girişimler: Koroner bypass ameliyatı Türkiye’de 40 yılı aşkın süredir başarıyla yapılmaktadır. Bu ameliyatlardan ölüm oranı % 1’in altına düşmüştür. Normalde kalp durdurularak yapılan bu ameliyat artık uygun durumlarda kalp çalışırken de gerçekleştirilmektedir. Küçük kesilerle robotik olarak da yapılabilen ameliyatlar vardır ancak uygulanılabilirliği kısıtlıdır.

 

Koroner Bypass Ameliyatı Nedir?

 

 

    Köprüleme ameliyatı da denilen koroner bypass tıkalı kalp damarının yerine yeni damar takılarak kalbin beslenmesinin yeniden sağlanması ameliyatıdır. Kalpte önemli 3 ana damar ve bunların 4-5 tane yan dalı vardır. Tedavi bu damarlardan hangisinin tıkalı olduğuna bağlı olarak planlanır. Bu ameliyatta tıkalı damar yerinden çıkartılmaz. Bunun yanına göğüsün içinden, koldan veya bacaktan alınan yeni damar yerleştirilir. Göğüsten alınan damar her zaman daha sağlıklı ve uzun ömürlüdür ve ilk tercihtir.

     Koroner bypass ameliyatı kesin bir çözüm değildir. Damar sertliği hastalığı çoğunlukla devam eder. Kişinin açık olan kendi damarında veya bizim sonradan taktığımız damarda da damar sertliği hastalığı ilerlediği için zamanla yeni tıkanıklıklar oluşabilir. Bu nedenle bypass ameliyatı olmuş hastalar “ben artık iyileştim her istediğimi yiyip içebilirim” düşüncesine kapılmamalı, önerilere uyarak risk faktörlerini minimuma indirmelidirler.

 

Sonuç

 

     Koroner kalp hastalığı tedavisi mümkün bir hastalıktır. Ancak, amacımız sağlık elden gitmeden onu korumak olmalıdır. Hayatımızda yapacağımız ufak değişikliklerle aldığımız önlemler bize sağlıklı yaşamın yolunu açar. Hiç bir şeyin sağlıktan daha önemli olamayacağı unutulmamalıdır.